Xích đu sân vườn an toàn tới đâu, xét khung, dây treo và tải trọng

Chiếc ghế duy nhất trong nhà bạn treo lơ lửng và đung đưa khi có người ngồi chính là xích đu. Mọi món khác đứng yên trên bốn chân, riêng món này dồn toàn bộ trọng lượng vào vài mối nối. Vì vậy khi chọn xích đu sân vườn, phần cần xem kỹ không phải màu sợi đan mà là khung thép, dây treo và vành đế.

Phần lớn sự cố không do ghế kém mà do đặt sai chỗ hoặc bỏ kiểm định kỳ. Bài này đi qua ba kiểu tai nạn hay gặp, con số tải trọng nên hỏi người bán, khoảng trống tối thiểu quanh ghế và lịch kiểm nhà nào cũng nên làm.

Mã HTT 1: khung thép hộp cao 205cm, chân đế bản rộng là chi tiết chống lật quan trọng nhất

Ba kiểu tai nạn hay gặp với xích đu tại nhà

Ba tình huống dưới đây lặp lại nhiều nhất, và cả ba đều báo trước bằng dấu hiệu thấy được.

Lật cả bộ về phía sau. Xảy ra khi người ngồi đạp mạnh hoặc hai người dồn về một bên trên ghế đơn. Gốc rễ là vành đế quá hẹp so với chiều cao khung, hoặc nền bị nghiêng. Dấu hiệu báo trước: đu mạnh thấy một bên chân đế nhấc khỏi đất.

Tuột chốt treo. Chốt nối dây với thanh ngang mở ren dần theo từng nhịp đu. Ghế rơi thẳng xuống, người ngồi ít khi văng ra nhưng cột sống chịu lực đột ngột. Dấu hiệu: nghe tiếng lục cục nhỏ ở đỉnh khung khi đu.

Kẹp tay ở khe giữa ghế và khung. Hay xảy ra với trẻ nhỏ đứng cạnh khi có người đang đu. Kiểu này không liên quan tới chất lượng sản phẩm, hoàn toàn nằm ở chỗ đặt và việc có trông trẻ hay không.

Hai kiểu đầu phòng được bằng cách chọn đúng thông số và siết chốt định kỳ. Kiểu thứ ba phòng bằng khoảng trống quanh ghế, nói kỹ ở mục dưới.

Khung xích đu sân vườn chịu được bao nhiêu ký

Con số tải trọng người bán đưa ra thường là tải tĩnh, tức ngồi yên. Mà xích đu thì không ai ngồi yên, nên lực thực tế lúc đu cao hơn trọng lượng cơ thể khá nhiều.

Nguyên tắc chọn là lấy dư. Ghế đơn nên chịu được nhiều hơn cân nặng người nặng nhất trong nhà, đừng lấy vừa khít. Ghế đôi tính cho hai người lớn cùng ngồi, kể cả khi bạn nghĩ chỉ một người dùng.

Ba chi tiết trên khung quyết định con số đó. Loại thép: hộp vuông chịu xoắn tốt hơn ống tròn cùng tiết diện, nên khung vuông hay dùng cho bản đôi. Mối hàn ở đỉnh khung chỗ treo dây, đây là điểm chịu toàn bộ tải. Và mối nối giữa chân với thân khung, chỗ hay mỏi vì rung liên tục.

Khi xem hàng, ngồi lên đu vài nhịp vừa phải rồi nhìn lên đỉnh khung. Khung đủ cứng thì đỉnh gần như không nhúc nhích, khung yếu sẽ thấy thanh ngang võng theo nhịp dù rất nhẹ.

So thông số vài mẫu trong danh mục xích đu và ghế thư giãn là hình dung được khoảng chênh giữa bản đơn và bản đôi trước khi hỏi giá.

Mã HTT 7 bản đôi: cao 215cm, lòng ghế rộng 128cm, vành đế đường kính 118cm

Dây treo và chốt treo xích đu hỏng thế nào

Dây treo chịu tải trực tiếp nhưng ít được nhìn tới nhất, vì nằm khuất trên đỉnh.

Với loại dùng xích kim loại, hỏng thường là mòn mắt xích ở hai đầu, chỗ cọ liên tục. Mắt mòn dẹt rồi mở ra. Kéo căng dây rồi xoay từng mắt ở hai đầu, mắt nào xoay dễ hơn hẳn là mắt đã mòn.

Loại dây cáp bọc nhựa hỏng kiểu khác: vỏ nứt, nước vào, lõi cáp gỉ từ trong ra. Bên ngoài nhìn còn nguyên nên rất dễ bỏ qua. Thấy vỏ nứt ở đoạn nào là thay cả sợi, đừng vá.

Chốt treo có hai kiểu: móc chữ C có khóa vặn và ma ní có chốt ren. Loại có khóa an toàn hơn vì không tự mở khi ghế xoay. Kiểu nào cũng cần siết lại theo lịch, vì nhịp đu nới ren rất từ từ.

Một chi tiết nên hỏi khi mua: chốt và dây bằng inox hay chỉ thép mạ. Thép mạ để ngoài trời vài mùa mưa sẽ gỉ đúng chỗ khuất tầm nhìn.

Vành đế và khoảng trống an toàn quanh xích đu

Phần này nhiều người bỏ qua nhất khi mua, mà lại gây ra nhiều va chạm nhất.

Vành đế tiếp đất quyết định ghế có lật hay không: càng rộng so với chiều cao khung thì càng vững. Mẫu chân đế chữ C thường ghi rõ đường kính vành, nên hỏi con số đó cùng lúc với chiều cao.

Nhưng vành đế chỉ là phần chạm đất. Chỗ thật sự chiếm lớn hơn nhiều vì ghế còn đu tới đu lui. Khoảng trống chừa theo ba hướng:

Nhà có trẻ nhỏ nên chừa rộng hơn mức tối thiểu, tránh đặt sát tường hay sát chậu cây. Trẻ chạy quanh không nhìn ghế đang đu, khe giữa ghế với vật cản là chỗ kẹp tay điển hình.

Combo HTT 20: xích đu lùi hẳn ra sau, bàn ghế kê phía trước, đây là cách bố trí chừa đủ khoảng đu

Đặt xích đu sân vườn ở chỗ nào cho đúng

Chọn chỗ đặt xích đu sân vườn đúng ngay từ đầu tiết kiệm được rất nhiều rắc rối về sau, vì dời một bộ nặng hai mét không dễ.

Nền phải phẳng và cứng. Sân gạch và bê tông là tốt nhất. Nền đất và cỏ mềm làm vành đế lún không đều sau vài tuần, ghế bắt đầu nghiêng. Đặt trên cỏ thì lót tấm bê tông hoặc gỗ cứng dưới vành đế.

Tránh chỗ đọng nước. Vành đế nằm trong vũng nước sau mỗi trận mưa sẽ gỉ từ mép tiếp đất lên. Chọn chỗ cao hơn xung quanh một chút, hoặc nơi thoát nước nhanh.

Ưu tiên bóng râm buổi chiều. Nắng chiều gắt hơn và chiếu xiên vào lòng ghế. Đặt dưới tán cây hoặc phía đông bức tường thì nệm bền màu hơn, người ngồi cũng dễ chịu hơn.

Nhìn ra thứ đáng nhìn. Nghe chẳng liên quan tới an toàn, nhưng nó quyết định bộ ghế có được dùng hay không. Xích đu quay mặt vào tường thì vài tuần là bỏ không, mà đồ bỏ không ngoài trời hỏng nhanh hơn đồ dùng thường xuyên.

Chỗ không nên treo xích đu

Vài vị trí nhìn đẹp nhưng không nên treo, nói trước để bạn khỏi phải tháo ra.

• Treo vào cành cây. Cành nhìn to vẫn có thể mục ruột hoặc nứt ngầm chỗ nối với thân. Không kiểm được từ ngoài, mà gãy thì gãy cả cụm.
• Treo vào xà mái tôn hoặc đòn tay nhà tiền chế. Kết cấu đó tính cho tải tĩnh của mái, không tính cho lực giật theo nhịp. Muốn treo trần thì phải có dầm bê tông và nở đóng đúng loại.
• Ban công chung cư. Sàn ban công có giới hạn tải riêng, lực đu lại truyền xuống theo phương ngang. Ban công cũng hiếm khi đủ khoảng đu.
• Sát lan can hoặc sát mép hồ bơi. Ghế đu tới là va, tệ hơn là hất người ngồi qua mép.
• Dưới đường dây điện và gần cột đèn sân vườn. Đỉnh khung cao trên hai mét, tưởng đủ nhưng ghế đu lên còn cao hơn.

Với ban công và sân hẹp, phương án thay thế là ghế thư giãn có chân đứng hoặc ghế lòng tròn chân kiềng, vẫn cho cảm giác nghỉ mà không cần khoảng đu. Nhóm này nằm chung trong trang xích đu và ghế thư giãn.

Mã HTT 18: cao 190cm, thấp hơn các bản khác nên hợp khu có mái hiên vướng

Xích đu đơn hay đôi xét theo tải trọng

Chọn bản đơn hay đôi thường quyết bằng diện tích, nhưng tải trọng mới là thứ nên xét trước.

Bản đơn lòng hẹp, thiết kế cho một người. Vấn đề là nhà nào cũng có lúc hai người chen vào, nhất là khi có trẻ con. Lúc đó tải vượt thiết kế và trọng tâm lệch hẳn sang một bên, đúng hai điều kiện gây lật.

Bản đôi lòng rộng hơn đáng kể và khung được tính cho tải gấp đôi, nên dư sức khi chỉ một người ngồi. Đổi lại nó chiếm nhiều chỗ hơn và giá cao hơn.

Nhà một hai người lớn và sân hẹp thì bản đơn đủ dùng. Nhà có trẻ nhỏ hoặc hay có khách thì lấy bản đôi, vì hai người cùng ngồi là chuyện chắc chắn xảy ra. Homestay và quán cafe cũng nên lấy bản đôi, bạn không kiểm soát được khách ngồi mấy người.

Muốn bản đơn cho gọn thì có cách dung hòa: chọn mẫu đơn nhưng vành đế lớn và khung thép hộp thay vì ống tròn. Xem qua bộ sưu tập xích đu sân vườn sẽ thấy vài mẫu đơn dùng khung nặng như bản đôi.

Mã HTT 8 bản đơn: cao 215cm, vành đế 118cm, chiếm khoảng một nửa diện tích bản đôi

Lịch kiểm tra định kỳ cho xích đu ngoài trời

Xích đu sân vườn cần kiểm định kỳ giống xe máy, không phải mua xong là xong. Lịch dưới đây mất chừng mười phút mỗi lần.

Mỗi tuần, nhìn nhanh. Đứng cách xa vài bước nhìn xem khung có nghiêng không, hai chân đế có cùng chạm đất không. Kéo ghế xuống rồi thả, nghe có tiếng lạ ở đỉnh khung.

Mỗi tháng, sờ và siết. Sờ dọc dây treo tìm chỗ nứt vỏ hoặc mắt xích mòn. Siết chốt treo ở cả hai đầu. Kiểm mép vành đế, gỉ nhẹ thì chà và sơn dặm ngay.

Mỗi quý, kiểm kỹ. Tháo nệm, soi toàn bộ mối hàn ở đỉnh khung và ở chân. Nứt dài hơn một đốt ngón tay thì ngưng dùng cho tới khi hàn lại. Kiểm luôn sợi đan lòng ghế, đứt sợi ở đáy lan rất nhanh.

Sau mỗi trận bão hoặc gió lớn. Kiểm ngay, kể cả khi bộ ghế nhìn vẫn nguyên. Gió giật làm khung xô lệch và làm nới chốt nhanh hơn cả trăm lần đu.

Nhà có trẻ nhỏ thêm một việc nữa: dạy trẻ không đứng trước hoặc sau ghế khi có người đang đu. Quy tắc này ăn hơn mọi thiết bị bảo vệ.

Câu hỏi hay gặp

Mã HTT 13: cao 204cm, dáng lá vát chéo, lòng ghế ngả nhẹ ra sau

Mã HTT 2: chân đế dạng thanh ngang bản rộng, kiểu tiếp đất khác với vành tròn