Tải trọng ghế nhựa đúc ghi bao nhiêu ký và đọc thông số thế nào cho đúng

Câu hỏi nghe rất đơn giản: chiếc ghế này chịu được bao nhiêu ký. Nhưng hỏi ba nơi bán thì hay nhận ba con số khác nhau, và không nơi nào nói rõ con số đó đo theo kiểu gì.

Tải trọng ghế nhựa đúc không phải một con số duy nhất. Nó phụ thuộc vào cách đặt lực, thời gian đặt lực và chỗ đặt lực. Cùng một chiếc ghế, đứng yên chịu được mức này, người ngồi ngả ra sau lại là chuyện khác hẳn. Bài này nói về cách đọc thông số cho đúng và cách tự thử tại chỗ khi không có giấy tờ nào để đối chiếu. Mẫu minh họa lấy từ ghế nhựa đúc do xưởng sản xuất.

Tải trọng ghế nhựa đúc được hiểu thế nào cho đúng

Khi người bán nói ghế chịu được một mức nào đó, thường họ đang nói tới tải tĩnh: đặt vật nặng lên mặt ngồi, để yên, ghế không biến dạng vĩnh viễn. Đây là con số dễ đo nhất và cũng dễ nghe nhất.

Vấn đề là khách quán không ngồi kiểu đó. Người ngồi xuống có quán tính, ngả người, gác chân, nhấc một bên chân ghế lên khi xoay, tì tay vào một bên tay vịn để đứng dậy. Mỗi động tác dồn lực vào một điểm khác nhau, và điểm chịu nặng nhất hiếm khi nằm giữa mặt ngồi.

Cho nên một con số đơn lẻ không nói lên nhiều. Cái đáng hỏi là ghế được thử theo cách nào: đặt tĩnh, thả rơi, hay lặp lại nhiều nghìn lần. Nếu bên bán có dẫn ra tiêu chuẩn thử nghiệm, nên hỏi luôn biên bản thử của chính lô hàng đó chứ không phải của mẫu trưng bày.

Với phần lớn hàng bán ở thị trường trong nước thì không có biên bản nào cả. Người mua đứng trước một dãy ghế nhìn giống hệt nhau, giá chênh nhau vài chục phần trăm, và không có giấy tờ nào để đối chiếu. Lúc đó cách duy nhất là tự kiểm, và phần sau của bài nói về việc này.

Ghế không tay vịn ít điểm chịu lực hơn nên cũng ít chỗ hỏng hơn

Tải trọng tĩnh và tải trọng động khác nhau ra sao

Ba khái niệm hay bị gộp làm một, nhưng chúng đo ba thứ khác hẳn nhau.

Tải tĩnh. Vật nặng đặt lên rồi để yên. Đo xem mức nào thì ghế biến dạng và không trở về hình cũ. Con số này bao giờ cũng cao nhất, nên cũng hay được đem ra quảng cáo nhất.

Tải động. Lực đặt đột ngột, ví dụ người thả mình ngồi phịch xuống. Lực đỉnh lớn hơn trọng lượng người thật khá nhiều. Ghế chịu tốt tải tĩnh vẫn có thể nứt vì tải động nếu nhựa giòn.

Tải lặp. Cùng một lực nhưng lặp lại rất nhiều lần. Đây mới là thứ giết ghế trong quán. Mỗi lượt khách là một lần nén rồi nhả, nhân với số lượt trong ngày rồi nhân với số ngày trong năm.

Ghế hỏng trong quán gần như luôn vì tải lặp, không phải vì một người thật nặng ngồi xuống. Biểu hiện rất đặc trưng: ghế không gãy đột ngột mà mềm dần, chân bắt đầu hơi xoè, ngồi nghe tiếng kêu nhỏ, rồi một hôm nứt ở chỗ tiếp giáp.

Hiểu điều đó thì cách chọn cũng đổi theo. Thay vì hỏi con số cao nhất, nên hỏi thành ghế dày bao nhiêu và gân gia cố bố trí thế nào. Các mã ghế đúc thành dày nặng hơn hẳn khi nhấc, và đó là dấu hiệu đáng tin hơn mọi con số nghe được.

Tay vịn thấp liền khối chịu lực tốt hơn tay vịn mỏng nối vào lưng tựa

Những gì quyết định sức chịu của ghế nhựa đúc

Bốn yếu tố, xếp theo mức ảnh hưởng từ nhiều tới ít.

Ba yếu tố đầu quyết định phần lớn. Riêng yếu tố thứ tư hay bị bỏ qua: chỗ chân gặp mặt ngồi nếu làm góc vuông sắc thì lực tập trung vào đúng đường gấp, còn bo cong thì lực trải ra rộng hơn. Lật mặt dưới ghế lên là thấy khác biệt ngay.

Nhiệt độ cũng có phần. Nhựa mềm hơn khi nóng, nên chiếc ghế phơi nắng gắt buổi trưa chịu kém hơn chính nó lúc sáng sớm. Đây là lý do ghế hỏng ở sân thượng thường hỏng vào giữa trưa chứ không phải vào giờ quán đông nhất.

Nền kê cũng ảnh hưởng nhiều hơn người ta nghĩ. Nền phẳng thì bốn chân chia lực đều. Nền gạch lồi lõm hoặc nền cỏ mềm làm một chân hụt, ba chân còn lại gánh phần của chân thứ tư, và chỗ tiếp giáp chịu xoắn liên tục. Quán sân vườn kê ghế trên nền không phẳng thường thấy ghế lung lay sớm hơn hẳn quán kê trên nền xi măng.

Mặt ngồi lõm ôm dáng phân tán lực đều hơn mặt ngồi phẳng

Cách tự thử tải trọng ghế nhựa đúc tại chỗ

Không cần máy móc gì. Bốn bước dưới đây làm được ngay ở cửa hàng và mất chừng hai phút.

1. Nhấc ghế bằng một tay, cảm nhận trọng lượng. Ghi nhớ để so với mẫu khác cùng kích thước.
2. Đặt xuống, dồn cả người lên mặt ngồi rồi nhún nhẹ vài cái. Nghe tiếng. Tiếng răng rắc là dấu hiệu xấu.
3. Ngồi rồi ngả người ra sau, dồn lực vào hai chân sau. Đây là tư thế làm gãy ghế nhiều nhất trong thực tế.
4. Đứng dậy bằng cách tì cả người vào một bên tay vịn. Tay vịn không được cong hay phát ra tiếng nứt.

Làm xong thì lật ghế lên soi mặt dưới. Nếu thấy vệt trắng hình đường nhỏ ở chỗ chân gặp mặt ngồi thì nhựa đã bắt đầu rạn, và chiếc ghế đó sẽ không trụ được lâu trong quán đông khách.

Còn một phép thử dành cho người đặt số lượng lớn: xin mượn một chiếc về, để một người nặng ngồi qua lại nhiều lần trong vài ngày, rồi kiểm lại mặt dưới. Cách này tốn thời gian nhưng phản ánh đúng tải lặp, thứ mà con số công bố không nói được. Xem trước các mã ở danh mục ghế nhựa đúc tại xưởng rồi chọn hai ba mẫu để thử.

Màu tối khó thấy vệt rạn trắng hơn, nên cần soi kỹ dưới đèn khi kiểm định kỳ

Ghế gãy ở đâu và vì sao gãy ở đúng chỗ đó

Hỏi bất cứ quán nào dùng ghế nhựa lâu năm, họ đều chỉ ra cùng mấy chỗ.

Chỗ chân sau gặp mặt ngồi hỏng nhiều nhất. Khi khách ngả người, toàn bộ lực dồn xuống hai chân sau, và điểm nối chịu mô men xoắn chứ không chỉ chịu nén. Nhựa chịu nén rất tốt nhưng chịu xoắn kém hơn nhiều.

Chỗ thứ hai là gốc tay vịn. Ai cũng tì tay vào đây để đứng dậy, ngày vài trăm lượt. Ghế có tay vịn liền khối chịu tốt hơn ghế có tay vịn mỏng nối vào lưng tựa bằng một đoạn hẹp.

Chỗ thứ ba là mép lưng tựa, thường nứt từ một lỗ tổ ong rồi lan ra. Lỗ trên lưng giúp thoáng và nhẹ, nhưng mỗi lỗ cũng là một điểm khởi đầu vết nứt. Ghế lưng liền trơn ít nứt kiểu này hơn, đổi lại nặng hơn và nóng lưng hơn khi ngồi lâu.

Một điểm nữa đáng để ý là vết nứt hiếm khi xuất hiện đột ngột. Trước khi nứt hẳn, nhựa thường đổi màu tại chỗ chịu lực, sáng hơn phần xung quanh một chút. Nhân viên lau dọn nếu được dặn để ý dấu hiệu này sẽ phát hiện sớm hơn chủ quán vài tuần.

Biết ba chỗ đó thì việc kiểm định kỳ rất nhanh. Mỗi tháng lật vài chiếc lên soi, thấy vệt rạn trắng thì loại khỏi khu khách ngồi, chuyển sang khu nhân viên hoặc bỏ hẳn. Một chiếc ghế gãy giữa lúc khách đang ngồi gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với tiền mua ghế mới.

Lỗ tổ ong giúp lưng thoáng nhưng mỗi lỗ cũng là một điểm cần soi khi kiểm

Chọn tải trọng nào cho từng kiểu quán

Không có mức chung cho mọi quán, vì cường độ dùng khác nhau rất xa.

Cafe mang đi, khách ngồi ngắn nhưng lượt khách nhiều. Ưu tiên ghế nhẹ để dọn nhanh, nhưng thành phải đủ dày vì số lần nén nhả trong ngày rất lớn.

Quán ăn và quán nhậu bình dân, khách đông và hay xê dịch ghế. Ở đây quan trọng nhất là chỗ chân gặp mặt ngồi cùng độ bền của đế chân, vì ghế bị kéo lê suốt buổi.

Tiệc ngoài trời và hội trường, dùng theo đợt, phần lớn thời gian nằm trong kho. Có thể chọn mẫu nhẹ dáng đẹp, nhưng phải chồng cao được và chịu được va đập lúc bốc xếp, vì hỏng chủ yếu do vận chuyển chứ không do ngồi.

Căn tin, trường học và khu công nghiệp là nhóm dùng nặng nhất. Nên chọn mẫu dày nhất trong tầm ngân sách rồi mua dư một ít để thay dần.

Một cách tính sát thực tế hơn con số công bố: ước lượng số lượt ngồi mỗi ngày rồi so với tuổi ghế mà quán chấp nhận được. Quán sáu mươi lượt một ngày và quán sáu trăm lượt một ngày không thể dùng chung một hạng ghế, dù người ngồi nặng như nhau. Xem ghế nhựa đúc cho quán đông khách để so độ dày giữa các mã trước khi chốt số lượng.

Mẫu xếp chồng gọn hợp với tiệc và hội trường, nơi ghế nằm kho phần lớn thời gian

Chân nhôm chuyển lực xuống nền qua ống kim loại nên phần nhựa đỡ chịu xoắn hơn

Câu hỏi hay gặp