Sợi nhựa giả mây PE, PVC và HDPE khác nhau thế nào

Nhìn từ xa, ba bộ bàn ghế đan có thể giống hệt nhau. Cầm lên tay mới thấy khác. Thứ tạo ra khác biệt đó là sợi nhựa giả mây, dải nhựa dẹt hoặc tròn được ép đùn rồi đan lên khung kim loại. Cùng gọi là mây nhựa, nhưng loại sợi này có ít nhất ba dòng nguyên liệu phổ biến là PE, PVC và HDPE. Ba dòng này chịu nắng khác nhau và hợp với những chỗ đặt khác nhau.

Phần dưới đi vào cấu tạo từng loại, chỗ nào nên dùng loại nào, và mấy thao tác tự kiểm tra bằng tay lúc hàng về tới quán.

Bộ HTT 227: sợi đan nâu trầm trên khung sắt sơn tĩnh điện, dáng ghế bành lưng cong

Sợi nhựa giả mây là gì và được đan thế nào

Sợi nhựa giả mây là dải nhựa được ép đùn thành hình dây mây, rồi thợ đan tay lên bộ khung kim loại đã hàn sẵn. Người ta gọi là giả mây vì bề mặt sợi được cán vân, sờ vào có gợn giống thân mây tự nhiên, nhưng bên trong hoàn toàn là nhựa nhiệt dẻo.

Sợi có ba dạng mặt cắt thường gặp: dẹt bản rộng để đan nong mốt cho mảng lớn, tròn nhỏ để đan xoắn tạo họa tiết, và dạng bán nguyệt cho những chỗ cần bề mặt phẳng mà vẫn dày. Cùng một bộ ghế, thợ có thể phối hai ba loại mặt cắt để chỗ tựa lưng mềm còn chỗ tì tay cứng.

Chất lượng một bộ bàn ghế đan không nằm ở kiểu đan, nó nằm ở nguyên liệu làm ra sợi. Một bộ đan rất khéo bằng sợi kém vẫn giòn sau vài mùa nắng. Ngược lại, sợi tốt đan thưa hơn một chút vẫn dùng được lâu. Xem qua các mẫu tại bàn ghế nhựa giả mây sẽ thấy cùng dáng ghế nhưng sợi và màu đan cho ra cảm giác khác hẳn nhau.

Cắt ngang một sợi đan sẽ thấy gì

Nếu cắt ngang một sợi đan tốt, bạn sẽ thấy ba phần chồng lên nhau.

• Lõi nhựa nền: quyết định độ dẻo và sức chịu kéo. Đây là phần chiếm khối lượng lớn nhất.
• Lớp phụ gia chống tia UV: trộn thẳng vào hạt nhựa trước khi ép, không phải sơn phủ ngoài. Đây là lý do sợi tốt bạc màu chậm.
• Bề mặt cán vân: lớp ngoài cùng, tạo cảm giác giống mây thật và giúp tay không bị trơn.

Nhiều loại sợi rẻ bỏ qua bước trộn phụ gia mà chỉ phun một lớp bóng bên ngoài. Nhìn mới thì đẹp hơn hàng thật, thậm chí bóng hơn. Nhưng lớp phun đó mòn dần theo mưa và lau chùi, để lộ nhựa trần bên dưới, và từ lúc đó tốc độ xuống màu tăng rất nhanh.

Một sợi có lõi đặc thì khi bẻ gập sẽ cong đều rồi bật lại. Sợi rỗng ruột hoặc pha nhiều bột độn sẽ tạo nếp gấp trắng ngay tại chỗ bẻ. Nếp trắng đó không mất đi, và về sau nó thành điểm khởi đầu của vết nứt.

HTT-04 đan sợi PE màu đen, tông tối ít lộ bụi bám ở khu ngoài trời

Sợi PE, loại nằm trên phần lớn hàng ngoài trời

PE là polyethylene, dòng nhựa dẻo và nhẹ. Trên các mẫu bàn ghế ngoài trời ở xưởng, đây là loại nằm trên phần lớn sản phẩm, và có lý do rõ ràng.

Trong nhóm sợi nhựa giả mây thông dụng, PE dẻo nhất, nên thợ đan siết được chặt tay mà sợi không gãy tại góc bẻ. Chỗ khó nhất của một chiếc ghế đan là mép tựa lưng và điểm ôm cua ở tay vịn, nơi sợi phải uốn gấp gần chín mươi độ. Sợi cứng quá sẽ rạn ngay tại đó, còn PE thì chịu được.

PE cũng ít giữ nhiệt hơn. Ngồi lên chiếc ghế đan PE lúc hai giờ chiều ngoài sân vẫn ấm, nhưng không tới mức nóng rát như ghế nhựa đúc phơi nắng. Với quán cafe sân vườn, khác biệt này ảnh hưởng thẳng tới việc khách chịu ngồi hay đứng dậy.

Đổi lại, PE mềm hơn hai loại kia. Kéo lê ghế trên nền gạch nhám nhiều lần thì phần sợi sát chân dễ bị xước và tưa. Cách xử lý đơn giản: gắn đế nhựa dưới chân ghế và nhắc nhân viên nhấc chứ không kéo.

Sợi PVC rẻ hơn nhưng kén chỗ đặt

PVC là polyvinyl chloride. Giá nguyên liệu thấp hơn PE nên bộ bàn ghế thành phẩm cũng rẻ hơn. Sợi PVC cứng, giữ dáng tốt, mặt bóng và lên màu rất tươi khi còn mới.

Vấn đề nằm ở nhiệt độ. PVC mềm ra khi nóng và cứng lại khi lạnh. Ở một sân thượng nắng chiếu suốt trưa, sợi PVC giãn ra rồi co lại mỗi ngày, lặp đi lặp lại. Sau đủ số chu kỳ, mối đan bắt đầu lỏng, mặt ngồi võng xuống dù chưa sợi nào đứt.

Vậy PVC dùng ở đâu cho đáng tiền? Trong nhà, hành lang có mái, khu vực chỉ hắt nắng buổi sớm. Ở những chỗ đó PVC bền không thua kém, mà chi phí nhẹ hơn thấy rõ.

HTT 32: ghế bành cao 85cm, mặt ngồi 52cm, sợi vàng đan kín cả phần tay vịn

Sợi HDPE và chuyện đặc ruột hay rỗng ruột

HDPE là polyethylene mật độ cao, hiểu nôm na là bản nâng cấp của PE thường. Cùng gốc nhựa nhưng chuỗi phân tử xếp chặt hơn, nên sợi cứng hơn, chịu kéo tốt hơn và ít trầy hơn.

Đi kèm HDPE là câu chuyện đặc ruột hay rỗng ruột. Sợi đặc nặng tay, chịu tải tốt, hợp cho ghế dùng đông khách. Sợi rỗng nhẹ hơn, giá dễ chịu hơn, đủ dùng cho ghế trang trí ít người ngồi. Cùng ghi là HDPE nhưng hai loại này chênh nhau cả về tiền lẫn tuổi thọ, nên khi hỏi báo giá thì hỏi rõ đặc hay rỗng.

Cái phải đánh đổi là độ mềm. HDPE cứng nên khó đan những đường cong gấp. Với mẫu ghế bo tròn liền khối, thợ hay chọn PE cho phần thân và chỉ dùng HDPE ở khung viền chịu lực.

Bảng đối chiếu ba loại theo chỗ đặt

Bảng trên đọc theo cột chỗ đặt là nhanh nhất. Xác định khu vực trước, chọn sợi sau, đừng làm ngược lại.

Bảy cách tự kiểm tra sợi nhựa giả mây khi nhận hàng

Không ai đưa cho bạn phiếu kiểm nghiệm nguyên liệu. Nhưng bảy thao tác dưới đây làm ngay tại chỗ, mất chừng năm phút, và đủ để loại phần lớn hàng kém.

1. Bẻ gập một sợi rời ở góc khuất. Sợi tốt cong rồi bật lại, sợi kém để lại vệt trắng vĩnh viễn.
2. Kéo căng hai đầu sợi. Sợi giãn nhẹ rồi dừng là được. Giãn kéo dài như kẹo là nhựa pha nhiều.
3. Nhìn mặt cắt ở đầu sợi nơi thợ giấu mối. Màu phải ăn suốt bề dày chứ không chỉ ở lớp ngoài.
4. Lấy móng tay cạo mạnh vào mặt sợi. Ra bột trắng nghĩa là lớp phủ ngoài, không phải màu trong nhựa.
5. Ngửi ở khu vực kín gió. Mùi nhựa hắc và dai là dấu hiệu PVC rẻ hoặc nhựa tái sinh.
6. Ấn mạnh xuống giữa mặt ngồi rồi thả. Mặt phải bật lại đều, không để lõm.
7. Lật ngửa ghế xem chỗ giấu mối đan. Đầu sợi phải được luồn kín, không dùng keo dán chấm.

Ghế HTT 23 dáng hạt đậu, cao 77cm, mặt ngồi 37cm, đan trắng bo tròn không góc cạnh

Với sợi màu sáng như trắng hoặc kem, thêm một bước nữa: dùng khăn ẩm lau thử một vệt dài. Sợi có bề mặt cán vân đều sẽ sạch ngay, sợi cán ẩu có rãnh sâu sẽ giữ lại vệt xám không lau ra. Chi tiết này nhỏ nhưng sau nửa năm nó thành khác biệt lớn về việc quán trông sạch hay cũ.

Những chỗ đừng dùng sợi PVC

Bốn tình huống sau, PVC gây phiền nhiều hơn số tiền tiết kiệm được. Biết trước để khỏi phải thay giữa chừng.

Sát hồ bơi và khu có hơi clo

Nước bắn lên rồi khô đi để lại cặn, cộng thêm hơi clo bám liên tục. Bề mặt PVC xỉn nhanh và mối đan lỏng sớm. Khu này nên dùng HDPE, và khung phải là nhôm chứ không phải sắt.

Sân thượng phơi nắng cả buổi chiều

Đây là điều kiện khắc nghiệt nhất trong nhà phố. Mặt sàn bê tông hắt nhiệt ngược lên, sợi PVC vừa nhận nắng trên vừa nhận nhiệt dưới. Ghế bắt đầu võng trước khi bạn kịp nhận ra.

Quán ven biển

Hơi muối ăn mòn phần kim loại trước, nhưng nó cũng làm bề mặt PVC bám bẩn dai hơn. Lau bằng nước ngọt mỗi ngày thì đỡ, mà ít quán duy trì được việc đó lâu dài.

Khu vực trẻ em hay leo trèo

PVC cứng, khi nứt sẽ để lại mép sắc. Với ghế đặt ở khu vui chơi hoặc sân trường, PE dẻo an toàn hơn vì nó rách tưa chứ không tạo cạnh nhọn.

Sợi và khung phải xét cùng lúc

Chọn đúng sợi nhựa giả mây mà khung sai thì vẫn hỏng, chỉ là hỏng ở chỗ khác. Sợi HDPE đắt tiền đan trên khung sắt sơn ẩu, đặt cạnh hồ bơi, thì sau một mùa chỗ mối hàn sẽ nổi gỉ trước khi sợi kịp xuống màu.

Quy tắc ghép đơn giản: khu ẩm và ven biển đi khung nhôm, khu khô ráo trong thành phố dùng khung sắt sơn tĩnh điện là đủ và tiết kiệm hơn. Riêng ghế bành lớn ngồi nhiều người thì ưu tiên khung sắt vì cứng vững hơn nhôm cùng tiết diện.

HTT 51 dùng khung nhôm giả tre với sợi đan trắng hai màu, bàn chân gang nặng chống lật

Còn một điểm hay bị bỏ qua: chân ghế. Ống khung để hở đầu sẽ hứng nước mưa và giữ lại bên trong. Bịt nút nhựa ở cả bốn chân là việc nhỏ nhưng kéo dài tuổi thọ khung đáng kể, nhất là với hàng đặt ngoài trời quanh năm.

Cafe Lavie, Phú Quốc: khu ngoài trời ven biển, xưởng chọn sợi và khung theo điều kiện muối biển

Bộ HTT 12 đồng bộ bàn vuông với bốn ghế bành mây vàng, phù hợp quán cafe có mái che

Gọn lại thì thế này: xác định chỗ đặt trước, sau đó PE cho phần lớn khu ngoài trời có che chắn, HDPE cho chỗ nắng gắt và ẩm mặn, PVC để dành cho trong nhà. Rồi mới tính tới màu và kiểu dáng.