Đế dù che nắng nặng bao nhiêu ký thì đứng vững trước gió

Một cây dù bật gốc giữa quán đông khách là tai nạn thật, không phải chuyện hư hỏng hàng hóa. Tán dù mở ra là một tấm cản gió rộng vài mét vuông, khi nó đổ thì cả trụ kim loại đổ theo, và chỗ nó rơi xuống thường là bàn có người ngồi.

Phần lớn các vụ đổ dù ở quán không phải do dù kém. Nguyên nhân hay gặp hơn nhiều là đế dù che nắng nhẹ hơn mức cây dù đó cần, hoặc quán mua thân dù ở một nơi rồi mua đế ở nơi khác cho rẻ.

Bài này nói về phần ít ai ngắm nhưng quyết định độ an toàn của cả cây. Các mẫu nhắc tới đều thuộc danh mục dù che nắng của xưởng.

Dù lệch tâm vuông 3m HTT 12, đế đá nguyên khối là kiểu đế nặng nhất trong nhóm

Vì sao dù đổ chứ không phải gãy

Khi gió thổi ngang, tán dù hoạt động như một cánh buồm. Lực gió dồn hết lên mặt vải rồi truyền xuống trụ, tạo ra một lực bẩy quanh mép đế. Đế đủ nặng thì lực bẩy đó không thắng nổi trọng lượng, cây dù chỉ rung. Đế nhẹ thì mép đế bị nhấc lên, và một khi đã nhấc thì cả cây lật trong tích tắc.

Đây là lý do dù ít khi gãy nan trước rồi mới đổ. Nó đổ nguyên cây, còn nan gãy thường xảy ra sau, lúc va xuống nền.

Với dù lệch tâm, chuyện còn căng hơn vì tán treo hẳn sang một bên. Ngay cả lúc lặng gió, cây dù đã tự tạo lực kéo nghiêng về phía tán, và đế phải gánh sẵn lực đó trước khi gió tới.

Nói ngắn gọn, đế dù che nắng không phải phụ kiện. Nó là bộ phận chịu lực chính, và cũng là chỗ người mua hay tiết kiệm nhất.

Bảng trọng lượng đế theo cỡ tán

Bảng dưới là mức tham khảo phổ biến trong ngành, dùng để ướm nhanh khi chọn hàng. Con số chính xác luôn phải hỏi theo từng mã dù, vì mỗi kiểu khung và mỗi kiểu tán có yêu cầu riêng.

Quy tắc dễ nhớ khi so hai cây cùng cỡ tán: cây lệch tâm luôn cần đế nặng hơn cây chính tâm, không có ngoại lệ. Ai bán cho bạn cây lệch tâm 3 mét kèm đế nhẹ bằng đế của cây chính tâm 2,5 mét thì nên hỏi lại cho kỹ.

Mỗi mã trong bộ sưu tập dù che nắng ngoài trời đều đi kèm mức đế do xưởng khuyến nghị, bạn nhắn mã là có ngay.

Đế dù che nắng loại nào giữ chắc nhất

Không có loại nào thắng tuyệt đối. Cái quyết định là mặt nền bên dưới và việc bạn có phải dời cây dù thường xuyên hay không.

Đế đá nguyên khối giữ chắc nhất trong nhóm đế rời. Khối đá đúc liền, trọng tâm thấp, không sợ rò nước hay nứt vỏ. Nhược điểm là nặng thật, dời chỗ phải hai người và dễ để lại vết trên sàn gạch bóng.

Đế thép đúc hoặc đế gang mỏng hơn nên đỡ vướng lối đi, nhưng ở ngoài trời phải để ý lớp sơn. Sơn tróc là bắt đầu gỉ, gỉ ăn dần thì đế mỏng đi và nhẹ đi theo.

Đế bắt vít xuống sàn chắc nhất về mặt kỹ thuật, dùng cho resort và khu hồ bơi có vị trí cố định. Đổi lại là khoan sàn, sau này muốn đổi bố cục thì để lại lỗ vít.

Chọn đế dù che nắng theo mặt nền là cách tính đúng: nền cỏ và nền đất mềm thì phải dùng đế bản rộng để không lún nghiêng, nền gạch phẳng thì kiểu đế nào cũng được, sàn gỗ thì nên lót đệm cao su dưới đế.

Đế đá nguyên khối trọng tâm thấp, giữ cây dù lệch tâm cỡ 3m

Đế đá, đế nhựa đổ nước và đế bắt xuống sàn

Đế đá và đế thép đúc

Nặng sẵn từ lúc mua, không phải làm gì thêm. Mua là dùng, không lo quên đổ nước, không lo mùa khô nước bốc hơi. Đây là lựa chọn của phần lớn quán cố định.

Đế nhựa đổ nước hoặc đổ cát

Rỗng ruột, nhẹ lúc vận chuyển, đổ đầy mới nặng. Hợp với quán phải dời dù theo mùa hoặc theo sự kiện: xả nước ra là khiêng đi được. Nhưng phải nhớ đổ đầy thật, nhiều nơi chỉ đổ nửa bình rồi quên, và cây dù đứng đó suốt mùa gió với một cái đế chỉ đạt nửa trọng lượng thiết kế.

Đổ cát giữ được nặng lâu hơn đổ nước vì không bốc hơi, đổi lại muốn dời thì phải xúc cát ra.

Đế bắt vít xuống sàn

Dùng cho vị trí cố định lâu dài. Bản mặt bích bắt bốn tới sáu bu lông nở xuống nền bê tông. Chắc nhất, gọn nhất, không chiếm chỗ đi lại. Chỉ nên làm khi bạn đã chắc chắn về bố cục sân, vì tháo ra là để lại lỗ.

Bốn cách neo thêm dù ở chỗ hút gió

Quán ở sân thượng, ven sông, ven biển hoặc trong hành lang hút gió thì đế đúng chuẩn vẫn nên có thêm lớp bảo hiểm.

• Chồng thêm tạ đĩa hoặc bao cát lên mặt đế. Cách rẻ nhất, xấu một chút nhưng hiệu quả ngay.
• Buộc dây giằng từ thân trụ xuống hai điểm neo chắc trên nền, kiểu như neo lều. Áp dụng cho cây dù lớn ở khu hồ bơi.
• Dựng dù sát tường hoặc sát vách chắn gió, để công trình che bớt luồng gió chính.
• Dùng loại đế bắt vít nếu vị trí đã cố định. Đây là cách chắc chắn nhất trong bốn cách.

Một điểm hay bị bỏ qua: các mối nối trên chính cây dù cũng cần siết lại định kỳ. Đế dù che nắng nặng đúng mức mà bu lông giữa trụ và đế bị lỏng thì cây vẫn lắc, và chỗ lỏng đó sẽ rơ dần cho tới lúc gãy.

Đừng dùng dây thun hay dây dù mảnh để giằng. Chúng giãn dưới lực kéo, cây dù vẫn lắc được vài chục phân trước khi dây căng, và cú giật cuối cùng lại mạnh hơn. Dây bản dẹt hoặc cáp bọc nhựa mới giữ được.

Dù chính tâm HTT 12, trụ giữa truyền lực thẳng xuống nên yêu cầu đế nhẹ hơn

Dấu hiệu đế đang thiếu ký

Bạn không cần cân đế mới biết nó thiếu. Bốn dấu hiệu này nhìn thấy được bằng mắt trong lúc quán đang bán.

Đế nhích khỏi vị trí cũ. Sáng ra thấy đế lệch vài phân so với vệt cũ trên nền. Gió đêm đã đẩy nó, và lần sau gió mạnh hơn thì nó đi xa hơn.

Mép đế nhấc lên khi gió giật. Chỉ cần thấy một cạnh hở khỏi nền dù chỉ trong một giây, coi như đế đã thiếu ký. Đừng đợi lần thứ hai.

Cây dù rung mạnh phần ngọn. Trụ lắc theo nhịp gió thay vì đứng yên, nhất là ở cây lệch tâm. Có thể do đế nhẹ, cũng có thể do mối nối lỏng, kiểm cả hai.

Đế nhựa nghe rỗng khi gõ. Nghĩa là nước đã cạn bớt hoặc chưa từng đổ đầy. Mở nắp châm thêm là xong, việc mất hai phút.

Thấy một trong bốn dấu hiệu này thì xử lý trong ngày, đừng để tới cuối tuần. Bù ký cho đế dù che nắng bằng bao cát là cách chữa cháy chấp nhận được trong lúc chờ đế mới về.

Những chỗ không nên dựng dù kể cả khi đế đủ nặng

Có những vị trí mà không cái đế nào cứu được, tốt nhất là chọn phương án khác ngay từ đầu.

Ban công tầng cao của chung cư là chỗ đầu tiên. Gió trên cao mạnh và xoáy, cây dù đổ ở đó không rơi xuống sàn nhà bạn mà rơi xuống đường. Nhiều ban quản lý cũng cấm dựng dù vì lý do này, nên hỏi trước khi mua.

Mép sân thượng không có lan can kín cũng vậy. Luồng gió men theo mặt tường rồi hất lên đúng chỗ đó, mạnh hơn hẳn phần giữa sân.

Nền đất mềm sau mưa là trường hợp thứ ba. Đế nặng lún xuống không đều, cây dù nghiêng dần, và một khi đã nghiêng thì lực gió lại càng dễ lật. Chỗ này nên đổ một tấm bê tông nhỏ hoặc lát gạch làm bệ trước.

Điểm chung của ba chỗ trên: vấn đề nằm ở luồng gió và mặt nền, không nằm ở đế dù che nắng. Đổi sang đế nặng gấp đôi cũng không giải quyết được, chỉ làm chậm lại lần đổ đầu tiên.

Nếu quán bạn rơi vào các trường hợp trên, phương án hợp lý hơn là mái che cố định. Bạn có thể xem thêm mái vòm nhựa mây để so với dù rời.

Việc cần làm với cây dù trước khi trở gió

Miền Nam có mùa giông chiều, miền Trung có mùa bão. Cả hai mùa đều báo trước được vài tiếng, đủ để làm bốn việc dưới đây.

1. Hạ tán xuống. Đây là việc quan trọng nhất và cũng nhanh nhất. Tán khép lại thì diện tích cản gió gần như bằng không, cây dù đứng được qua gió mạnh mà không cần thêm gì.
2. Khóa hoặc buộc tán. Gió lùa vào khe vải làm tán bung ra giữa cơn giông là chuyện thường gặp, một sợi dây vải quấn quanh là đủ.
3. Kiểm bu lông nối trụ với đế. Siết lại nếu thấy lỏng, mất chưa tới một phút cho mỗi cây.
4. Với dù nhỏ, hạ hẳn xuống rồi cất vào trong. Cây tán 2,5 mét một người làm được.

Thói quen hạ tán mỗi tối trước khi đóng cửa còn kéo dài tuổi vải đáng kể, vì vải phơi sương và phơi nắng cả ngày sẽ bạc nhanh hơn nhiều. Bạn xem trang dù che nắng cho quán cafe để biết mã nào có cơ cấu hạ tán bằng tay quay, loại đó thao tác nhanh hơn kiểu đẩy trụ.

Dù lệch tâm nghiêng 3m HTT 1, loại có khớp ngả nên càng cần đế đúng mức

Câu hỏi hay gặp

Dù lệch tâm vuông 3m HTT 10, bộ thân và đế đi cùng nhau theo đúng khuyến nghị

Dù lệch tâm vuông 3m, mẫu tán vuông cho vùng che đều bốn góc

Chỗ nối giữa trụ và đế, điểm cần siết lại trước mỗi mùa gió